กลุ่มปะการังในประเทศไทย

แนวปะการัง

เป็นบริเวณที่มีการสะสมตัวของโครงร่างหินปูนหรือก้อนปะการัง เมื่อเวลาผ่านไปหลายร้อยถึงหลายพันปี จึงเกิดมาเป็นแนวปะการังในที่สุด แนวปะการังในประเทศไทยมีการพัฒนาหลายรูปแบบ แต่ที่รู้จักกันดี แบ่งเป็น 3 ประเภท ดังนี้
แนวปะการังติดเกาะ (Fringing Reef) เกือบทั้งหมดของแนวปะการังในประเทศไทย อยู่ในรูปแบบนี้ จุดสังเกตโดยง่ายคือแนวปะการังจะตั้งอยู่ตามชายฝั่งของเกาะ มีส่วนต่อเนื่องมาจากชายหาดถึงแนวปะการัง สามารถแบ่งเขตต่าง ๆ เช่น เขตตอนใน (Reef Flat) ขอบแนวปะการัง (Reef Edge) เขตแนวปะการังหักชัน (Reef Slope) นอกจากตามเกาะแล้ว อาจมีแนวปะการังบางแห่งตั้งอยู่ติดชายฝั่งแผ่นดินใหญ่ เช่น บ่อทองหลาง อ.บางสะพาน จ.ประจวบคีรีขันธ์ อ่าวสลัด จ.ระยอง แต่แนวปะการังติดฝั่งเหล่านี้พบอยู่ไม่มากนัก เนื่องจากมีปัจจัยสิ่งแวดล้อมจำกัด

แนวปะการังกลางน้ำ (Patch Reef) ในอดีตเป็นส่วนหนึ่งของแนวปะการังชายฝั่งมาก่อน ต่อมาเมื่อลักษณะภูมิประเทศเปลี่ยนแปลง จึงกลายเป็นแนวปะการังกลางน้ำ ไม่มีส่วนเชื่อมต่อกับชายหาด แต่ยังอยู่ใกล้ฝั่ง ไม่สามารถแบ่งแนวปะการังเป็นเขตต่าง ๆ ได้ชัดเจน แนวปะการังแบบนี้ เช่น อ่าวเจ้าหลาว จ.จันทบุรี หินกรูด จ.ประจวบฯ รอบเกาะหมาก จ.ตราด เป็นต้น

แนวปะการังกองหิน เกิดจากกองหินที่ตั้งอยู่กลางทะเล มีปะการังมาเกาะ จนพัฒนาเป็นพื้นที่ซึ่งมีปะการังเป็นจำนวนมาก อย่างไรก็ตาม บริเวณนี้ไม่สามารถแบ่งเขตแนวปะการังได้ชัดเจน เช่น หินอ่างวัง จ.สุราษฎร์ฯ เกาะโลซิน จ.นราธิวาส เป็นต้น

หินกรูด (ประจวบฯ) เป็นแนวปะการังกลางน้ำ ตั้งอยู่ห่างชายฝั่งบ้านกรูด อ.บางสะพาน จ.ประจวบฯ ประมาณ 1,000 เมตร สัณฐานเป็นรูปไข่ ความยาวประมาณ 500 เมตร กว้าง 300 เมตร อยู่ในระดับน้ำลึก 2-4 เมตร แม้จะมีชื่อเรียกว่า "หิน" แต่ที่นี่ไม่มีหินเลย พื้นเป็นปะการังที่มีชีวิตร้อยละ 68 เกือบทั้งหมดเป็นปะการังก้อนขนาดใหญ่ ความสูง 2-3 เมตร เป็นที่อยู่อาศัยของปลาเป็นจำนวนมาก เช่น ปลาเก๋า กะพงแดงเขี้ยว กล้วยญี่ปุ่น รวมทั้งสัตว์น้ำพวกกุ้งและปู 14 ชนิด
หินกรูดเป็นตัวแทนที่ดีของแนวปะการังกลางน้ำส่วนใหญ่ของเมืองไทยมักมีปะการังก้อนขนาดใหญ่เป็นองค์ประกอบหลัก เช่น รอบเกาะหมาก จ.ตราด